Obowiązki BHP dla B2B i umów zlecenia – krok po kroku

Wokół obowiązku odbywania szkoleń BHP przez osoby współpracujące na zasadach B2B(np. lekarze, ratownicy medyczni, branża IT) oraz wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia narosło wiele pytań i niejasności. Czy przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą musi przechodzić szkolenie BHP? Kto ponosi odpowiedzialność za bezpieczeństwo zleceniobiorcy? Kiedy szkolenie jest obowiązkowe, a kiedy nie? Wyjaśniamy najważniejsze kwestie.

Co na to Kodeks Pracy? Kluczowy artykuł 304

Chociaż osoby na umowach cywilnoprawnych i B2B nie podlegają pod większość przepisów Kodeksu Pracy, istnieje jeden bardzo ważny wyjątek dotyczący bezpieczeństwa.

Zgodnie z Art. 304 § 1 Kodeksu Pracy, pracodawca jest obowiązany zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy nie tylko pracownikom, ale również osobom fizycznym wykonującym pracę na innej podstawie niż stosunek pracy w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę.

Co to oznacza w praktyce? Jeśli zapraszasz kogoś do swojego biura, hali produkcyjnej czy na plac budowy, odpowiadasz za jego bezpieczeństwo, niezależnie od tego, jaką umowę podpisaliście.

Umowa zlecenie a szkolenie BHP

W przypadku umowy zlecenia przepisy nie nakazują wprost (tak jak przy UoP) wysłania zleceniobiorcy na standardowe szkolenie wstępne i okresowe BHP. Wymagają jednak, aby zleceniobiorca znał zasady bezpiecznej pracy i ich przestrzegał.

Jak to pogodzić? Wiele zależy od charakteru pracy i miejsca jej wykonywania:

• Praca w siedzibie firmy (szczególnie w warunkach podwyższonego ryzyka): Jeśli zleceniobiorca wykonuje pracę na hali produkcyjnej, w magazynie lub obsługuje maszyny, pracodawca musi upewnić się, że osoba ta zna zasady BHP. W praktyce oznacza to, że skierowanie jej na szkolenie BHP jest niezbędne, aby w razie wypadku udowodnić dopełnienie swoich obowiązków.

• Praca biurowa w siedzibie firmy: Tu również konieczne jest aktualne przeszkolenie bhp i ogólne zapoznanie z zasadami panującymi w biurze (np. procedurami ewakuacyjnymi).

Brak odpowiedniego przeszkolenia może skutkować odpowiedzialnością zleceniodawcy w przypadku wypadku lub kontroli.

W praktyce oznacza to często konieczność:

• przeprowadzenia instruktażu stanowiskowego,

• zapoznania z procedurami bezpieczeństwa,

• przekazania informacji o zagrożeniach występujących na stanowisku pracy,

• potwierdzenia znajomości zasad BHP.

Podsumowując: Decyzję o tym, czy szkolenie BHP dla zleceniobiorcy jest konieczne, podejmuje zleceniodawca na podstawie oceny ryzyka. W razie wypadku to jednak zleceniodawca będzie musiał udowodnić przed Państwową Inspekcją Pracy (PIP), że zapewnił bezpieczne warunki.

Czy osoba na kontrakcie B2B musi mieć szkolenie BHP?

Współpraca B2B opiera się na relacji między dwoma przedsiębiorcami. Teoretycznie osoba prowadząca działalność gospodarczą sama odpowiada za organizację swojej pracy. Jednak sytuacja wygląda inaczej, gdy wykonuje usługi w siedzibie klienta lub na terenie zakładu pracy.

Jeżeli przedsiębiorca realizujący usługi B2B przebywa w środowisku pracy, gdzie obowiązują określone procedury bezpieczeństwa, firma zlecająca może wymagać odbycia szkolenia BHP przed rozpoczęciem współpracy. Dotyczy to szczególnie branż takich jak:

• budownictwo,

• przemysł produkcyjny,

• logistyka i magazynowanie,

• energetyka,

• transport,

• sektor techniczny i serwisowy.

W takich przypadkach szkolenie ma na celu ochronę zarówno wykonawcy usług, jak i innych osób przebywających na terenie zakładu.

Kluczowa jest również umowa o współpracy. To w niej strony powinny uregulować kwestie BHP. Bardzo częstą i polecaną praktyką (szczególnie w branżach technicznych, budowlanych, a coraz częściej i w IT) jest zapis, w którym klient wymaga od kontrahenta B2B posiadania ważnego szkolenia BHP lub wręcz zobowiązuje go do przejścia szkolenia organizowanego wewnątrz firmy klienta.

Kto płaci za kurs bhp?

Przepisy nie regulują jednoznacznie kwestii finansowania szkoleń BHP dla osób współpracujących na podstawie umowy zlecenia lub kontraktu B2B. Dlatego zasady te powinny zostać określone w umowie między stronami:

• Umowa o pracę: Koszty bezwzględnie ponosi pracodawca, a szkolenie odbywa się w godzinach pracy.

• Umowa zlecenie / B2B: Kwestia kosztów zależy wyłącznie od zapisów w umowie cywilnoprawnej. Zleceniodawca (lub klient w B2B) może sfinansować takie szkolenie, ale może też wymagać, aby współpracownik dostarczył ważne zaświadczenie o odbyciu szkolenia na własny koszt. Warto uregulować tę kwestię w umowie, aby uniknąć nieporozumień.

Jakie szkolenia BHP są wymagane?

Zakres szkolenia zależy od rodzaju wykonywanych czynności oraz poziomu ryzyka zawodowego. W wielu przypadkach wystarczające będzie szkolenie okresowe bhp. Przy pracach szczególnie niebezpiecznych mogą być wymagane dodatkowe szkolenia specjalistyczne oraz częstsze, okresowe aktualizowanie wiedzy.

Przed dopuszczeniem do wykonywania obowiązków warto przeprowadzić analizę ryzyka zawodowego i na jej podstawie określić zakres niezbędnego przygotowania.

Dlaczego warto zadbać o szkolenia BHP dla współpracowników?

Szkolenia BHP nie są jedynie formalnością. Ich głównym celem jest ograniczenie ryzyka wypadków, zwiększenie świadomości zagrożeń oraz budowanie kultury bezpieczeństwa w organizacji. Dotyczy to wszystkich osób wykonujących pracę, niezależnie od rodzaju zawartej umowy.

Odpowiednio przeszkolony zleceniobiorca lub kontraktor B2B lepiej rozumie procedury obowiązujące w firmie, potrafi właściwie reagować na sytuacje awaryjne i przyczynia się do zwiększenia bezpieczeństwa całego zespołu.

Złota zasada: Lepiej zapobiegać niż leczyć

Brak jednoznacznego nakazu wysyłania każdego zleceniobiorcy czy "b2b-owca" na standardowe szkolenie BHP sprawia, że wielu pracodawców bagatelizuje ten temat. To duży błąd.

Wypadek przy pracy może zdarzyć się każdemu, bez względu na rodzaj podpisanej umowy. Jeśli dojdzie do nieszczęścia na terenie Twojego zakładu pracy, a poszkodowany (zleceniobiorca lub kontrahent) nie przeszedł żadnego szkolenia z zasad bezpieczeństwa, to Ty jako organizator pracy narażasz się na odpowiedzialność cywilną i karną.

Podsumowanie

Obowiązek przeprowadzenia szkolenia BHP nie dotyczy wyłącznie pracowników zatrudnionych na umowę o pracę. W określonych sytuacjach szkolenia mogą być wymagane również dla osób współpracujących na podstawie umowy zlecenia oraz kontraktów B2B. Kluczowe znaczenie ma charakter wykonywanej pracy, miejsce jej realizacji oraz występujące zagrożenia.

Przed rozpoczęciem współpracy warto dokładnie przeanalizować obowiązki obu stron i zadbać o odpowiednie przygotowanie do bezpiecznego wykonywania zadań. Dzięki temu można uniknąć problemów prawnych, zwiększyć bezpieczeństwo i zapewnić sprawną organizację pracy.

Nasza rekomendacja:
Dla własnego spokoju i bezpieczeństwa wszystkich współpracowników, traktuj kwestie BHP uniwersalnie. Jeśli osoba na umowie zlecenie lub B2B ma pracować w Twoim biurze, zakładzie czy na placu budowy – zapewnij jej szkolenie BHP i udokumentuj ten fakt. Koszt takiego szkolenia jest ułamkiem problemów, jakie mogą wyniknąć z jego braku. Na platformie e-learningowej bhpedu.com w prosty, szybki i skuteczny sposób jako zleceniobiorca, B2B ukończysz kurs bhp czy szkolenie pierwszej pomocy przedmedycznej lub PPOŻ.